براسانی دیوانجاه
این وبلاگ هیچ گونه گرایش سیاسی نداشته و یک مکان آزاد می باشد (شعر ، داستان ، عکس ، مطلب و مقاله (بلوچی و فارسی)) . 
نويسندگان

کوچ و بلوچ

چه سیمی هجریءَ داں روچ مروچی کوچءُ بلوچ وت ما وت هم توار ءُ هم قافیه پیداگ انت. اولیگیں مسلمان جغرافیا زانت نبیسوکاں اشانءَ چه کیءَ دگرءُ یکی دومی دژمن زانتگ بلے رندی نبیسوک شاعرءُ تاریخ زانتاں آهانءَ دو دوستیں همساهگءِ نام پر نه کتگ. کمو رند تزءَ ءُ داں روچءِ مروچی گیشتریں مرد ماں اے دوئیں ءَ یکیں قومءِ دو نام هیال کتگ ءُ کنگءَ انت. انگت هم بازین بلوچ برات همے غلط پهمیءَ انت.
اے غلط پهمیءِ باز سوب انت. من وتی اے نبشتانکءَ آ سوبانءَ درگیجگءُ پجا آرگءِ کوشستءَ کنین.


شابت ابن خرداد به (سنه 250 هـ) اولیگیں مسلمان جغرافیه زان انت. که اے دوئیں ناماں گیت بلے گوں یک دومیءَ یک اش نه کنت. آ نبشته کنت که کوچ بارز ، مراجءُ جیرمنءَ بلوچ. کرمانءِ مزنیں شهر انت1. دیم ترءَ وهدی که آ سندهـ ءُ پهرهءِ نشانءَ دنت بلوچءَ ڈیهءِ نام گوش ایت2 ، ابن الفقیه (سنه290 هـ) هم همے ڈولءَ اے ناماں گیت 3 مسعودی (سنه 332هـ) اصطخری ( سنه 330 هـ) ءُ مقدسی (سنه 375هـ) هم کوچءُ بلوچءِ نامءَ گرانت. مسعودی ماں وتی التنبیه والا شرافءَ گوشیت که آئیءَ کوچءُ بلوچءِ باروءَ وتی دگه کتابانی تهءَ نبشته کتگ بلے اپسوز که آ کتاب گار بوتگ اَنتءُ ما نه زانین که ءُ که مسعودیءَ چه نبشته کتگ4 ، اصطخری ءُ دگه نبیسوکاں ءُ یاقوت سنه 623هـ ءَ هم ماں وتی کتابانی کمءُ گیش یکیں پیمءَ مئے توسیپ کتگ آ گوش انت که کوچ ماں هپت زبریں کوهءَ که ایشانی نام جبال القفض انت آباد انت. اے کوهانی زرباری ءَ آپ (عربی زر) گوریچانیءَ جیرفت رودبارءُ کوهستان بوغانم رودرآتکی ءَ خواش ، کوچءُ مکرانءِ گیابانءُ روایرشتیءَ بلوچ منوجانءُ هرمزءِ سیم انت اے تاریپءُ توصیپ کوهستان لشکرءَ په شریءَ ساچیت5. اصطخریءِ داتگین نقشه هم همے جاگهءَ پیش دار ایت6 آ روچاں که کوه چه مچءُ درچک ، کشتءُ کشارءُ مالءُ رمگءَ پر اتنت ءُ دزیءُ پلگءُ کشتءُ کشارءَ دست کپتگین بے حدءُ حساب زرءُ دگنیا مان اِتش 7 ، کوچ زبرین دزءُ راه جن اتنت. گوں ترندین رواجءُ ملگاں . اے لاگریں بدنءُ تهءَر دیمیں مردمانی ماں کرمانءِ پراهیں ڈیهءُ داں سیستانءُ پارسءِ هداں توپانے کتگ ات . ایشان جتگءُ پلگءَ را روا زانتگ. کدی کدی هشتر سواراں قم ءُ کاشانءُ اصفهانءِ نزیکءَ شتگ انتءُ کاروانءُ راهگوزیاں ءَ پریشان کتگ اش ءُ ماں کرگسءِ کوهءَ شتگنتءُ چیر بوتگ انت8 اے کل ده هزار مردم اتنت ءُ کل شپانکءُ مالدار اتنت9.
مقدسیءَ آئے ءِ منوک یاقوت بلوچانی باروءَ سک کمیں گپ کن انت بلے کوچانی زلمءُ زورانی یک دراجین کسوءُ داستانی گشنت آهاں خدا هراب ترین مهلوک گوں بدیں عادت، سنگدلی ، زالم ، بداخلاقی ، جنگلی ءُ زورآور ، پیشدار انت. اے مردم تنءُ گژنءَ چه دگه مهلوکاں گهر سگت کن انت. کنر ور انتءُ زندگ انت هر کسے ءَ که گرنت آئی مالءِ پلگءَ بس نه کن انت بلکیں آئیءَ زندگءَ هم نیل انت. آ هم چه گشگ ے؟ گوں سنگ ءُ ڈوکءَ هنچو که یک مارےءِ سرءَ گون سنگءَ هورت کن انت.
مقدسی هم ایشانی دستءَ کپت بلے نزاناں چون کشگ نه بوت. ءَ آئیءَ اے همتءُ دل هم بوت که چه آیاں جست بکن که شما پرچا مردمانءَ گون سنگءُ ڈوکان کش اِت ءُ آیاں پسو دات که ما نه لوٹیں که مئے زهم کنٹ به بنت دیمترءَ مقدسی گوش ایت که آ وتی بندیانءَ داں بیست کوه (پرسنگ) ءُ پندءَ برانتءُ آهاں هچ ورگءَ نه دئینت هیرانیءِ گپ ایش انت که مقدسی هم ایشانی دستءَ کپت بلے آهان مقدسیءَ را نه پندءَ برت نه شدیگ کرت.
ادءَ منءَ کمے شک انت اگه آ چشین بے رحمءُ زالمین مردم اتنت گڈا آهان مقدسیءُ دگه راه گوزی نبیسوکاں گوں پرچا زلم نه کت؟ ایشانءَ پرچا یله دات اِش؟ که آ برو انتءُ آهانی باروءَ چشین هبر نبشته بکن انت. یا مقدسیءُ دگه نبیسوک دروگ بند انت ایشان اے زلمءُ زور گوں وتی چماں ندیستگ انت بلکیں چه دگراں اشکتگ انت اِش.
اے یک هنچائیں گپءِ باز مردم هست که چه سفرءَ آیگ رند وتی بهادریءِ پیشدارگءِ هاترا کسانین چیزاں مزن کن انتءُ وت را آ سفرءِ یل گوش انت. اگاں ایی یک گپے یا واقعهے سالانی سال پیسرا بوتگ آئیءَ کم تریں انت ءُ وتی سفرءِ گپے پیشدار اَنت.
اے هم بگوشاں که اگه کسے کاروانےءَ به جنتءُ به پل ایت آ هر چنت زوت به بیت په گشادیءُ اشتاپی چه دگءَ دور تچیت وتءَ را چیر دنت نه که ملی ملّاں ءَ ٹپی شدیگءُ بزگیں ءَ گرّاں گرّاں زورایت ءُ روت. اصطخری ابن هوقل ، مقدسی یاقوتءُ ناصر خسروءِ گشگ انت. که کوچانی کار جنگ پلگءُ در روگ اَت. گڑا چوں همے مقدسی الراهنی آمانی زلمءُ زورانی کسوءَ گپانی پیش کنت؟ منی حیالءَ کوچاں مردمانی ترسینگءِ هاترا دو یا گیشتر برءَ انچین زلم کتگ همے رندءَ مزنین کسّو بوتگ انت. کوچاں گوں تیرءُ کمانءَ چه دورءَ جنگ کتگ بلے زهم اِش گوں بوتگ انت 11
کوچانی اولیگیں ءُ کوهنیں مذهبءِ باروءَ ما هچ نزانین بلے یاقوت چه محمد ابن بحر الرهنی کرمانیءِ زبانءَ گوش ایت که آ پیسرءَ بت پرست اِتنت بلے بتخانهءِ روگءَ پابند نه اِتنت رندءَ آس پرستی اِش قبول کت بلے اشانی ڈیهـءَ نه آتش کده هست ات نه یهودیانی دیر ، نه عیسائیانی دیول (کلیسا)ءُ نه که مسلمانانی مسیت. گوش انت وهدی که حضرت عثمان بن عفّان رضی الله عنهءِ خلافتءِ دورءَ کرمان فتح بوت مسلمان گازیانءَ چه اے کوهاں بازین بت دست کپت انت. مسلمانان آ بتان پروشت انت کوچ مسلمان بوت انت بلے مسیت اش اڈ نه کت. هرچ مسیتءِ کرمان آ کوهان هست اتنت آ مسلمانانی جوڑ کتگین اتنت12 ابن حوتس نبشته کنت که کوچ شیعه اتنت13 هنچوش کرمانءِ والی کاگدے سلطان محمود غزنوی ءَ دیم دنت که کرمانءِ مردم سنی انت صلح پسندءُ وت کار انت14 ءُ کوچءُ بلوچءِ کوهستان چه کرمانءَ جتا انت15 همے جدءَ سهرا کنت که آ شیعه اتنت. اصطخریءُ مقدسی رودبار ، کوهستان بوغانمءُ بلوچ ڈیهءِ مردمانءَ شیعه نبشته کن اَنت ءُ بی گمان کوچ هم گوں آهاں هوار انت16 اے مردم شیعه اسماعیلی یا قرمطی اتنت. پرچا که ابن حوقل گوش ایت که عبیدالله الحمدی ، اسماعیلی فاطمی خلیفه هانی اولیگین سر براه منوکءُ مرید اتنت ءُ چوش گوش ایت که کل دزیءُ پلگ په خلیفهءِ هاترا بوتگت انت17 رندءَ وهدی که ایرانءِ صفوی شاهاں اثنی عشری فرقهءِ پشت گپت سنه 1840ء آقا خان اول هم چه کرمانءَ درکپتءُ ماں هندءَ پناه زرت اے مردم اثنی عشریءَ ترت انت یا ترّینگ بوت انت.
بلے حیرانی گپ که ناصر خسرو که وت زبرین اسماعیلی مبلغے انت کوچان کلام اللهءِ منکر19 بے حکمت بے علمءُ جناورءُ شهوت پرست گوش ایت بلے ناصر خسرو هم وت یک کوچے ندیستگءُ آئیءَ هرچی که نبشته کتگ کل چه دگه مردمان زرتگ انت. مارکوپولو که سنه 1373ء چه ایرانءَ گوست یک جاتوگین قوم کراونه ءِ باروءَ هال دنت که ماں ریویارے ءُ دگه ڈیهاں دزی کتگ اشءُ مردمانءَ پلتگ اِش یاں بندیاں ءَ غلامش کتگ یا چه ایشاںی سیادءُ وارسان زرءُ مال گپتگ اِش ءُ آهانءَ یله داتگش 19 مارکوپولو اتالوی یورپی (پرنگی) اَت. آئیءَ باز جاگه ءُ قومانی نام رد نبشته کتگ اَنت. پمیشکا اگه ریویارے رودبار انت کراونه هم کوفجان ماں پارسیءَ کوچان بوت کنت. ایشانی جاتوگ وت چه یک کسوے گیش نه انت.
مارکوپولو نظام الملک ناصر خسروءُ سیستانءِ تاریخ نبیسوکءُ دگه اے هم گوش انت که کوچان مردمانءَ پل اتءُ گلام کتءُ آهانی دست اش بستگ انتءُ گیابانءِ تهءَ یله اِش دات انت ءُ رندءَ آهاں ءُ کشتگ انت اِش بلے ایشی نه گوش انت که کوچاں کےءَ را یله نه داتءُ هر کسے سراش گوں سنگءَ چو مارءِ سرءَ هورت کت یاوان کنت کت پرسنگءَ گوں شد لاپءُ زهمی ٹپاں تاچینت اے نبشتانکءَ چه زانگ بیت که مئے دوست مقدسیءُ وهنیءَ وتی داستانانےءَ گیش پیش داشتگ ءُ رنگءُ روگن اِش جتگ انت.
اے کوچانی باروءَ ات بیائیں نی بچارین که بلوچ کے انت.
اصطخری ابن هوقل یاقوتءُ حدود العالمءِ نبشته کنوک نبشته کن انت که بلوچانی ڈیه کوچانی کوهـ ءِ پهناتءَ یک ڈگارے ات. اے ڈگار مقاطعه البلوص ءُ آئیءِ مزنین شهرے نام مدینه البلوص اِنت مروچاں اے ڈگارءِ نام بلوچیءَ گیابان ءُ پارسیءَ بیابان اِنت اشیءِ چپءُ چاگردءِ نندوک درست بشکردی زبانءَ (کوچ) کن انت بلے اے جاگهءِ مردمانی زبان داں روچ مروچی بلوچی انت. بلوچ گدانءَ نشتگ انتءُ آهانی کار مالداری انت نیکینءُ شریپین مردم اتنت کدی هم گوں هچ کس جنگ اِش نه کتگ اَت ءُ نه کسیءَ را پریشان اِش کتگ ، هچ راهگوزی ءِ راهش نه بستگ اَت. اگه کسی راهش بستگ اَت ، آ هم په مهمان نوازیءِ هاترا نه در اِش کتگ اَت ءُ نه چو کوچان کسے را کشتگ اِش20
اے گشگ چے پیش دار ایتءُ چے ثابت کنت؟ همے که بلوچانی میار نوکین چیزے نه انت بلکین کرمانی کوچ ءَ گون آهاں همراه اِنت ءُ بلوچ په وتی میار جلیءَ سک نامدار اتنت بلے مقدسی ءُ آئیءِ منوک یاقوت یله نه دینت. آ گوش انت که بلوچ چه کوچان هم انت. آهانءَ عنصر الدوله پناه خسرو پارسءِ بویدی سلطان ادب کت21 چه مقدسیءُ حدود العالمءِ نبیسوک یک گامی دیمترءَ روتءُ گوش ایت که بلوچانی کار دزی مالداری ناپاکیءُ هون واری انت پیسرءَ آ باز اتنت بلے پناه خسرو ءَ آهانءَ گوں باز مکرءُ چالاکیءَ تباه کت22
ادءَ هم منءَ کمّے شک پر بیت. مقدسیءُ یاقوت گوش انت که عنصرالدولهءَ ساری ءَ بلوچانءَ ءُ رندءَ کوچانءَ تباهءُ برباد کت. حدود العالم بلوچانی بربادیءِ باروءَ نبشته کنت بلے کوچانی باروءَ بے توار انت ابن هوقل نبشته کنت که عنصر الدولهءَ گوں بلوچانی کمکءَ کوچانءَ تباه کت. یاقوت یک دگه جاگهے گوش ایت کرمانءُ پارسءِ میانجی ءَ بلوچان یک مزنین ءُ پراهین ڈیهے بلوچ سک تیارین قومءُ ایشانی تعداد باز انت مردم وتی عقلءَ گار کنت نزانت که کئی هبرءَ باور به کنت منی هیال راستین هبر ایش انت که وهدے عنصر الدولهءَ دیست کوچ چه هچکسءَ نه ترس انت ابید چه بلوچان23 ءُ بلوچ باز انتءُ زور آور انت . پمیشکا آئیءَ چه بلوچاں کمک لوٹ اِت. ءُ کوچانی زور پروشت بلے رندءَ وهدی که آئیءَ دیست که بلوچ صلح پسندین قومءِ بلے زور آورنت. وتی دلءَ ترس ایتءُ همے سوب که آئیءِ نیّت هراب بوت. گوں مکرءُ حیله ءَ آئیءَ اے جوانمردین شریپینءُ میار جلیں قوم ءَ را شنگءُ شانگ کت بلے یاقوتءِ گوشگ پیشدار ایت که سیصد سالءَ رند آل بویه نه منت انت بلوچ گیش بوانءُ دیمءَ روان اتنت. اگه عضدالدوله ءَ بلوچانءَ وتی دوستءُ مددگار به کتین آئی چکءُ نماسگانی حال چوش نه بوتگ اَت.
داں اے وهدءَ کوچءُ بلوچ چه یک دگرءَ جتا اِتنتءُ یک دومیءِ دژمن اتنتءُ مدام جنگ اِتنت24 بلے یازدهمی صدی عیسویءَ وهدی که عنصریءُ فردوسی سلطان محمود غزنویءِ دربارءِ نامدارین شائر اتک انت دگنیا کمے ترّ اتگ اَتءُ کوچءُ بلوچءِ باروءَ غلط پهمی په شریءَ شروع بوتگ اَت.
شائر چه هدایا چه لوٹیت همردءُ هم توارین لبز اے دوئین مردانءَ اے و همردیں لبز دوست کپت انتءُ ایشان چه اے دوئین لبزان سوت برت.
عنصری گوش ایت:
اندرین تاهیت به معدن کوچ
دزد گاه داشت انت کوچ و بلوچ
پدا گوش ایت:
آن تویی کوچ و تویی لوچ و تویی کوچ و بلوچ
آن تویی گول و تویی دول و تویی بابت لنگ 25
فردوسی دوازده هزار کوچءُ بلوچ ، پارتی ، پارسی ءُ گیلان ورناهانی یک پوجے ءَ را گوں سیاوشءَ په افراسیابءِ جنگءَ دیم دنت26 رندءَ گندین که سپه سالار اشکش گوں کوچءَ بلوچ بهادراں کیخسروءَ سلامتی دنت27 بلے ما زانین که انگت آزمانگءَ کوچءُ بلوچ پارسیءُ پارتی جتا جتائین قوم نه اتنتءُ په پارسءُ کرمانءُ دگه ایرانی ڈیهءُ ڈگاران ءَ په اُرُش نه کتگ اَت بلکین انگت آ یکین ایرانی آریائیءِ قوم اتنت. که مروچیگین خراسان اوگانستانءُ مرکزی ایشیءَ آباد اتنت. فردوسیءِ مکسد وتی لچّهانی نظم ردءُ پیش ردانی ردیفءُ قافیه هم سنگ کنگ انتءُ بس.
نوشیروانءِ زمانگ کئیت (531 داں 579 عیسوی) ءُ گوش ایت که بلوچان زورءُ زلمءَ را روا زانتگ اَت. مردمان گوں نوشیروانءُ بلوچانی شکایتءُ گلگ کت. نوشیروانءُ بلوچانءَ هنچوش نیستءُ نابود کت که دنیاءِ تهءَ یک بلوچ هم (نه مردین نه جنینءُ نه که چک) سر نه یتک28
اے کسوءَ داستان هم مارا سلطان محمودءِ زمانگءَ یات کاریت ءُ ادءَ هم بلوچانی ڈیهءِ باروءَ هچ گپ نیست بلکین کوچانی کوهستانءِ باروءَ حدءَ گیشینگ انت 29 سیرالملوکءَ نبشته اِنت که یک زالے شکایت کتءُ ملک محمودءَ را مجبور کت که والیءَ کرمان کوچءُ بلوچءِ کشگءُ برباد کنگءِ حکمءَ بدنت. بلے فردوسی وتی داستانءَ گوش ایت که نوشیروانءِ ٹوهین پوجءَ ءُ لشکرءَ آهانءَ هتم کت ءُ آهانی یک کسے هم اے دگنیاءَ پشت نه کپت. محمودءِ مردم کوچ و بلوچانءَ نیست ءُ نابود کنگءَ رو انت. گوں وتءَ میوهءُ نیوگ زیر انتءُ آهان چه زهرءَ پر کن انت. وهدی که کوچ ءُ بلوچ کاینتءُ ایشانی کاروانءَ جن انت میوهءِ بارءَ پل انت. میوهاںءَ درنتءُ چو مچءَ سر جهل بنت. همے ساهتءَ سلطانءِ بهادرین لشکری کاینتءُ اے کم بهتان ءَ کشنت. ادءَ هم هبرءُ گپ لوتءِ گیابانءُ کرمانءُ کرمانءِ کوهانی انت. نه که بلوچانی ڈیهءِ چه اے گپاں زانگ بیت که فردوسیءُ خواجه نظام الملکءِ اصلیں مکسد کوچ اتنت نه که بلوچ.
گوش انت دروگ بند وتی هبراں زوت شموش ایت. کمے دیمترءَ شاهنامهءَ کوچ بهادراں ءِ یک تیاریں لشکرے چه بلوچ کوهءَ ایر گیج ایت تنکه نوشیروانءَ سلامی بدنت30
ناصر خسرو که چه لوت گیابانءَ سنه 1052 ءَ گوست وتی نبشتانکی تهءَ بلوچانی نامءَ نه گریت بلکین کوچانی دزیءُ زالمی بے دینیءُ بے ایمانیءِ باروءَ هبر کنت همے پیمءَ تاریخ سیستان ءَ سنه 1053 داں سنه 1324 سے /3 جاگهءَ کوچءِ نام گر ایت. اولی جاگهءَ گوش ایت که حضرت علی کرم الله وجههءِ خلافتءِ زمانگءَ سیستانءُ کرمانءِ راهءِ سرءَ یک کاروانے وپتگءُ واب اَت ، جنگءُ پلگ بوت بلے یک عربی سپاهی مهلب ابن صفره کاروانءِ پریشانین ءُ کمزوریں مردمان جنتءُ مالان پچ گرایت31 اے گپءَ ثابت کنت که کوچانی یک ٹکّے آزمانگءَ هم دزءُ راهجن بوتگءُ داں آ وهدءَ مسلمان نه بوتگ اَنت دومی جاهءَ نبشته اِنت که سنه 868ءَ یعقوب لیث صفاری کوچانءُ والی کرمان علی ابن حسین ابن قریشءِ لشکرءَ شکست دنت 32 سیمی جاگهءَ گوش ایت که سیستان ءِ والی امیر جعفر سنه 933ءَ کرمانءِ گیابانءَ په کوچانی گندگءُ چارگءَ روت. بلے چه نیم راهءَ پر ترّایتءُ زرهءِ شهر سرءَ حمله کنتءُ گریتءِ 33 ، اے کتابءَ یک بهرے بلوچءِ نام کئیت بلے آ هم سیصد سال رندءَ سنه 1263ءَ ملک شمس الدین کرت زرهءِ شهرءِ سرءَ حمله کنتءُ بازیں سگزی (سیستانی) بلوچءُ مجوس (گوره) کش ایت34
اے کتاب ءَ زانگ بیت که ایشےءَ نبشته کنوکان کدی هم کوچءُ بلوچانءَ یکیں قوم نزانتگءُ آهانءَ دو جتائیں قوم زانتگ پمیشکا اهاں هچبر اے دوئینانی نام یک جاگه ءَ نبشته نه کتگ.
اے کتاب ءِ شونکار ملک الشعرای بهار مان وتی چیر نبشتگاں  باز جاگهءَ گوش ایت که کوچءُ بلوچ یکیں قوم انتءُ په سنگدلی ، دزیءُ دگه بدین کاران مشهور اَنت.
سیف الدین محمد ابن یعقوب الهروی سنه 1282 وتی کتاب تاریخ نامه کتابءَ بلوچءِ نامءَ ده جاگهءَ گرایتءُ گوش ایت آزمانکءَ هراتءِ ڈیه ءَ بلوچ زبرین سپاهیءُ مزنین مالدار اتنت35
اے کتابءِ تهءَ کوچانی نام هم نیست.
وهدی که سنه 1651ءَ برهان قاطع لوزنامگ (ڈکشنری) نبشته کنگ بوت ، بلوچ چه پنجاپ ءَ هم دیم شتگ اِت انتءُ هندوستانءَ هر کس چه اے نامءَ زانت کار اَت پمیشکا وهدے برهان قاطع ءَ بلوچءِ لبز کیت. نبیسوک گوش ایت: "که بلوچ مردمی صحرانشینءُ کم عقل و شجاع هستند". بلے وهدے که کوچءِ باری کیت نبیسوک کوچاں ءَ وت نزانتءُ کور کوریءَ دگرانی دروگاں کاریتءُ نبشته کنت: که کوچءُ بلوچ نام طائفه ای باشد از صحرانشیناں که در کوه های اطراف کرمان توطن دارند و گویند اینها از عربان حجازند و حرفت ایشان جنگ و خونریزی و دزدی و راهزنی باشد. اگر احیانا بیگانه نیابند یکدیگر را بکشند و مال یکدیگر را تاراج کنند و همچنین برادران و خویشان و قرابتان و دوستان با هم جنگ کنند و این فعل را بسیار خوب دانند دروگءِ حد توام انت. گوش ایت دزیءُ پلگءُ کشگءِ کار مه بیت. برات گوں وتی براتءَ جنگ کنتءُ آئیءَ پل ایت ءُ اے کارءَ باز شر زان انت والله دروگ ءِ هم هد انت.
اگه قاطعءِ برهانءِ نبشته کنوک کور انت. دگه لوز نامگ نبشته کنوک هم کور اتنت کسءَ سر چست نه کتءُ نه چار ات که حقیقت چے انت کسےءَ هم راستءُ دروگءَ را جتا نه کت. کسءَ هم اے نه گشت که بلوچ میاردارءُ عزت دار انت. آ وتی قولءِ سرءَ وتی سرءُ جانءَ قربان کن انت. جنین آدمءُ چکاں دست نه جن انت اگه جنگ به بیت گڑا جوانمرد وتی مٹءَ شوهاز کنت. گوں آئی مڑ ایت مر ایت یا که کش ایت.
بلے بیا بچاریں که در اصل اے غلط پهمی چه کجا چست بوت. ایشے باز سوب انت ماچه ایشاں چیزءِ سوب پیش کنین.
1-    راهگوزی نبشته کنوک که چه کوچ ءُ بلوچءِ ڈیهءُ ڈگار ، کوهءُ پٹءُ کورء گیابانءَ گوست انت آ کل درآمد اتنت ، هنچوش که مروچی یک درآمدے نزانت که بلوچ ، پٹهان جتا جتائیں قوم انتءُ ایشانی زبان هم چه یک دومی ءَ جتا انت. همے ڈولءَ آ هم غلط پیمیءِ تهءَ گپت انت. اے راهگدارءُ راهگوزی مردم اتک انت. چیزے وت دیست اِش ءُ بازیںے چه دگه مردمان اشکتشءُ وتی راهءَ رهادگ بوت انت. وهدے آ وتی ڈیهءَ سر بوت انت آهاں اے گپاں ءَ چیزے دگه گپ هوار کتءُ وتی دلءِ تبءَ نبشته کت اش.
2-    آ نبشته کنوک که وتی لوگءَ نشتگ انتءُ دگرانی گپاں اِشکن انتءُ وان انت. اے ردءُ گلتیاں انگت گیشتر کن اَنت
3-    بلوچ روچ په روچ گیش بیان اِتنت ءُ دیمءَ روان اِتنت بلے بزگیں کوچ چه بلوچءَ عنصرالدوله ءُ سلطان محمودءِ دستءَ کم بیان اتنت بلوچیءِ نام ءُ توار مهلوکءَ اشکتءُ کوچ شموشگ بوتنت اے هم غلط پهمی گیشتر بیگءِ سوب بوت
4-    بلوچ که اصلءَ شپانک اتنتءُ گدانءِ نندوک اتنت کم کمءَ گوں وتی کوچی لوگان اِش گلءُ هشتءِ لوگاں نشت انت. بازءَ گوں پبشءَ تگرد ءَ گوپتءُ په وتءَ کار ءُ گس اش جوڑ کت. کالیءَ شموشت انتءُ آسان گوپیں تگرد اِش لوگانی تهءَ پچ کت. رمگ اِش حداۓ میارءَ یله دات انت ءُ مچءُ باگءُ کشتءُ کشار اش کت.
وتی گرانیں کوش اِش دور دات انتءُ سواس پاداں کت اِش. نے بلوچانی ڈیه تهنا کوچانی کوهءِ بنءِ ڈگارے یا یک تنکیں گیابانے نه ات. بلکیں یک پراهیں ملکے اَت. که مروچی آئیءَ بلوچستان گوش انت پندءِ روگ سکءُ گران ات. پمیشکا په وتی سواریءَ هشتر اش گچین کت.
اے هبراں من په اے هاترا گوشاں که اے ثابت بوتگ که بلوچ چه ایرانءِ گوریچیانی رو ایرشتی (شمال غرب) ءَ پاد اتکگ انت ءُ منزل جنانءَ اے ملکءَ چیزے صد سال رند رستگ انت بلوچانی اصلی ملک خزرءِ زر ءِ کنارهءُ تیابءِ سارتین جاگهءَ ات. اودا مَچءُ بلوچستانءِ دگه درچک نیست انت اودءَ کوش گرانءُ پچءُ پوشاک زبرین انت اودءَ مالدارءُ شپانکانءَ گوں هشترءُ پیشءِ کاپرءَ کار نیست.
هو براتاں!بلوچاں چه کوچاں اے درستین چیز گپت انتءُ گوں ایشاں یک دگه چیزے هم په وت زرت اش بلے درستاں نه لهتے سرمچاریں ورناهاں دزیءُ جنگ هم چه همیشاں یاد گپتءُ وتی قوم ءَ بدنامیءِ داگ اِش پر کت. یک اسپیتین چادرے سرءَ کمیں سیاهین داگ هم سک باز انت که مردم آ چادرءَ داگ دار به گوش انت اے سرمچاریں ورناهاں بلوچیءِ اسپیتیں دامن را داگدار کت.
هو واجهاں ! مهلوک دشنامیءَ سک کم گند انت بلے بدنامی چو باروت ءُ شورهءَ ترک ایتءُ شنگ بیت. اے بزگیں کوچ هم درست دزءُ راهجن نه اتنت بلکین وتی کوهءُ کوچگ ءَکشتءُ کشارءُ مالداریءَ مشغول اِتنت لهتے چه همیشان هنچین هست اِنت که آهانی کار دزی ءُ راهجنی ءُ پلگ انت بلے چه همیشانی سوبءَ درستین قومءِ نام په بدی گرگ بیت.
ادءَ منءَ یک گپ یات اتک یک برے من کراچیءَ زندانءَ گوں یک سنگتیءَ ملاقات بوتوں . هبر هبرءَ گوشت ۓ که من په هر کسءَ رحم کناں بلے اگه بلوچے ماں اے زندانءَ بئیت تو من آئیءِ سرءَ هچبر رحم نه کناں، من سوب جست کت درائینتءِ : اے درست پیدا گیرانت ، من پدءَ جست کت: واجه کراچی ءَ چنت باسکوپ (سینما) انت. گوشت ۓ بیستی بنت. واجه هر یک باسکوپءَ چنت پیداگیر اوشتاتگ: ده ، پانزده.
گوش انت اے درست 300 بلوچ بوت انت بلے همے کراچیءَ هپت هشت لکهـ بلوچ انت وهدی برو پشمءُ کرباسءِ گدامان ، کیاماڑیءِ بندرءَ ملیرءُ حبءِ باگاں کشتءُ کشارءُ مزدوریءِ هرچ کارانءُ هرجائی که کار سکءُ گران انت. ءُ زرکم بچارءُ داں ظهرءِ نمازءَ صبر بکن وهدی که درستین مردم ورگ ور اَنتءُ ساهگءَ وپس انت. بلوچ هم وتی چنڈکیں نگنءَ ور اَنت دیمءَ بیت الله شریفءَ کن انتءُ وتی بزرگیں هداۓ شگرءَ گر اَنت. واجه تو سیصدیں پیداگیراں گندءِ بلے هپتءُ هشت لکّیں شریں شریپیں کارکنوکءُ هلال روزی وروکانءَ نه گندۓ همے هپت لکّیں بلوچانی تهءَ هزاران منشی تاجر ڈاکٹر استادءُ دگه سربرزین واجه انت که تو آهاں نه زانے ءُ زانگ هم نه لوٹے . اگه هیران مه بے من هم بلوچے یاں!
4) اے دگنیاءِ تهءَ بازین قوم هست انت. که آهانی اصل نام دگرءِ بلے مهلوک آهان ءَ گوں دگه ناماں توار کن انت ، هندءُ پاکستانءَ بازیں مردم ایرانیانءَ مغل گوش انت درجاهی که مغلان ایرانءَ را تباهءُ برباد کتءُ ایرانی چه اے نامءَ بیزار انت ، هنچوش بلوچ پارسی زبانءَ گپ کنوکانءَ گجر گوش انت. درجاهی که پارسی چه قاجار که ترک اتنت و درانتءُ جتا اِنت. ایرانی مغلانءُ قاجارانی حکومتءِ زمانگان په نپرتءُ بیزاری یات کن انت. ما مردمےءَ را که جرمن گوشیں ، آ وتءَ ڈرئج گوش انت ءُ ما مردمےءَ را که ڈچ نامیں آ وتءَ نیندر لاندش گوش ایت هنچو سامی وتءَ تهءَے ، تبتی وتءَ پلو، پٹان وتءَ را پختون گوش انت اے  تهی نام ایشانءَ دگران پرکتگ اَنت پمیشکءَ وهدے زمانگ بدل بوت کوچءِ نام گار بوتءُ مروچاں آ کل بلوچ انت. هر کس ماں وتی ڈیهءَ بشکردی روباری جیرفتیءُ مینابی گوشگ بنت. بلکیں ایشانی اصلی نام همے بشکردی بوتگ چو کوچ کوهءِ نام بشکردءِ کوهستان اِنت.
5) بلے منی هیالءَ اصلی سوب عربی زبانءِ نه پهمگ انت عربیءُ هنچوش پارسی اردوءُ بلوچی نبیسگءُ چاپ ما اوشتگءُ دم زورگءُ فقره هانی جتا کنوکیں نشان ایر نکنین.همے سوب بیت که نه پهمین که کدی یک هبرے هلّ اتءُ هتم بوتءُ کدی دگرے شروع بوتءُ اگه یک فقرهءَ یک جمله معترضه یا ڈنی هبرۓ په مثالءِ هاترءَ آرگ بوت. کسے نزانت که مثال کدی تمام بوت. اگه ما مقدسی ءِ درستین هبراں په شری بوانیں  ما گندیں که آئیءِ اصلی گال کوچ انتءُ بلوچانءَ آئیءَ په مثالءِ هاترءَ یات کتگ ءُ آئیءَ گوں بلوچاں هچ زلوری کار نیست یاقوت هم همے کارءَ کنت بلے مئے غیر عرب وانوک ، پارسیءُ انگریزیءُ دگه کس اے هیال کن انت که وهدے بلوچءِ نامءِ اتکءُ نبشته کنوکاں چیزی نبشته کت بلے چه آ گپانی رندءَ همے هرچ هبرے هست آ هم بلوچانی باروءَ انت ءُ دزیءُ مردمءِ کشگءُ پلگ درست همے گریبانی کار انت. البت اے هم شموشگ مه بیت که عضد الدوله ءَ وتی بے ایمانی ءَ بے انساپیانی چیر دیگءِ هاترءَ بلوچانءَ بدنام کت ءُ همے سوبءَ مقدسیءُ دگه نبشته کن انت که بلوچ چه کوچاں هم بدتر اتنت.
بهر حال وهدی که گوش ایت بلوچ مالدار انت گدانءِ نندوک انت درآمدانءَ پناه دئینت مردمانءَ چو کوچان نه پل انتءُ نه کش انتءُ هچ کسءَ چه وت آزار نکن انت چون ممکن انت که هما کس دیمترءَ بروتءُ وهدے کوچانی باروءَ نبشته بکنتءُ یکدم بدتر بیت ءُ به گوش ایت که بلوچ چوشءُ چوش انت بلے حقیقت همیش انت که وانوک په شرّی ءَ سرپد نه بوتگ.
بیائین بچارین حقیقت چے انت هنچوش که پیسرا گوشتگ اِش که اصطخری ابن حوقل مقدسیءُ یاقوت وهدے که بلوچانی باروءَ هبر کن انت بلے وهدے که مقدسی کوچانی رندءَ کپ ایت نبشته کنت وهدے که کوچ یک ڈیهے دزی کن اَنت گڑا دگه ڈیهے رو اَنت ءُ چیر بنت ءُ گوں تیرءُ کمان جنگ اش کرت ءُ زهم اِش بلوچ ایشانءَ همءَ هم تباه کت (بزان کوچانءَ) 36 یاقوت چه مقدسیءِ قولءَ گوش ایت عضدالوله بلوچانی رندءَ کپت دانکه آهانءَ برباد کتءُ کوچانی نیمگءَ تر اِتءُ چه ایشان هم بازینے کشتءُ شنگ کرت37 رندءَ هر دو کوچانی زلمءُ زورانی باروءَ نبشته کن انتءُ مثالءُ کسو کاراَنت.
اصطخری ءُ ابن هوقل که عضدالدوله ءِ پروپگینڈاءِ شکار نه بوتگ انت بلوچاں گوں شریءَ یات کنت. بلے مقدسیءِ هوش کمو گار بیتءُ آ هیران بیتءُ په نزانتکاری دست جنت یک جاگهے یک گپے گوش ایتءُ دگه جاگهءِ دگرے.
کسه گونڈ. حقیقت ایش اِنت که بلوچ په مپتءَ بدنام بوتگ انت. کوچ ءُ بلوچ دو جتائیں قوم اِتنت چونایا هر دوئیں قوم ایرانی آریانی چاڑءُ اتنت بلے یکے اصلءَ بشکردی ات ءُ دومی چه گوریچیانی ءَ نزءِ یک هزار میل پندءَ 38 منزل جناں ءَ اتک. ءُ گوں کوچاں همساهگ بوت داں سالانی سال اے دوئیں همساهگ وت ماں وت جنگءُ مڑءَ اِتنت کوچانی زور هم بوت ءُ گون بلوچ هورءُ تهور بوت اَنت بلے دگران چه وتی نا زانتیءُ ناپهمیءَ اے جتائین قومانءَ چه شروعاتءَ یکیں قوم هیال کتگءُ کنگ ءَ انت.
اے نبشتانک ماں پارسیءُ انگریزیءَ هم نبشته بوتگ. امیت انت داں هدے اے غلط پهمیءَ دور کنتءُ بلوچاں چه یک مپتیں بدنامیءَ پاکءُ ساپ کنتءُ دیمترءَ گیش پٹءُ لوٹ کنگءُ حقیقتءَ را درگیجگءِ راهءَ پچ کنت.
والسلام علی من التبع الهدی    
--------------------------------------------
1)    ابولقاسم عبیدالله ابن عبدالله ابن خرداد به «المالک و لمالک» لیدن چاپ سنه 1889ء تاکدیم 49
2)    تاکدیم 55
3)    ابوبکر احمد ابن محمد الهذانی المعروف بابن الفقیه کتاب البلدان لیدن چاپ سنه 1885 تاکدیم 206
4)    ابولحسن علی ابن الحسین المسعودی التنبیه والاشراف بغداد چاپ تاکدیم 79
5)    ابواسحاق ابراهیم بن محمد الفارسی الاضطحزی معروف به کرخی مسالک و ممالک (ماں پارسی زبانءَ) تهرانءِ چاپ سنه 1961 تاکدیم 141 المسالک و الممالک لیدنء چاپ سنه 1872 تاکدیم 220 حدود العالم من المشرق الی المغرب لیدنءِ چاپ سنه 1937 تاک 65 ، شمس الدین ابو عبدالله محمد ابن احمد ابن ابوبکر ابغاء الشامی المقدسی المعروف بابشاری احسن الفقاسیم فی معرفته الاقاسم لیدنءِ چاپ سنه 1906ء تاکدیم 481.
ڈاکٹر الیا گرشیوچ (IlyaGershevitch) هم کوهستانءِ بشکردءُ اودے مردمانی همے پیمءَ توسیپ کنت (Travels in Ba shkardia)
Journal vol.Xlvi.julyloct 5g
ڈاکٹر وچرڈ فرائی wieherdn.frye هم Eneylopacdia Of gelamءَ که بلوچستانءِ باروءَ نبشتهءِ کتگ گوں من هم ستک انت ءُ کوهستان بشکردءَ جبال القفض زانت در هکلیت منی اے نبشتانک هم همائی ءِ هاسین درخواستے ءِ پسو انت بلے مئے زمانگءِ ناموریں اسلامی جغرافیهءِ زانتکار. اے اسٹرینچ G le strange ماں وتی کتاب   The lands of the eastern caliphateءَ جبل قفض چه بمپورءَ برزتر پیشدار ایت حالانکه آ کوهستان کوچ نه انت بلکیں مزار کوه انت (تاکدیم 323
6)    اصطخری (فارسی) تاکدیم 135 – نشکه (الف) 68
7)    اصطخری (عربی) تاکدیم 98
8)    اصطخری (فارسی) تاکدیم 141ءُ 185 ، ابن هوقل تاکدیم 221 – مقدسی تاکدیم 409 ابوعبدالله یاقوت اطموی الرومی «معجم البلدان» بیروتءِ چاپ سنه 1956ء جلد 4 تاکدیم 382 سفرنامه ناصر خسرو ، برلنءِ چاپ سنه 1961 تاکدیم 139
9)    ابن هوقل تاکدیم 221
10)    مقدسی تاکدیم 181 یاقوت جلد 4 – 382
11)    مقدسی تاکدیم 381 یاقوت جلد 4 تاکدیم 382
12)    مقدسی تاکدیم 890 یاقوت جلد 4 تاکدیم 382
13)    ابن حوقل تاکدیم 223
14)    وت کار بزاں که هر کس وتی کارانی تهءَ دست گٹ ءُ مشکول اَتءُ گوں دگران هچ کارے نیست ات
15)    امیر الملوک نظام الملک طوسی تهرانءِ چاپ سنه 1964ء تاکدیم 84 مروچاں که کرمانیءَ بشکردی شیعه اثنی عشری انت. بلوچ اهل سنتءُ الجماعتءُ امام ابوحنیفه منوک انت
16)    اصطخری (پارسی) تاکدیم 143 مقدسی تاکدیم 369
17)    ابن حوقل تاکدیم 322
18)    ناصر خسرو کتاب وجه دین برلنءِ چاپ سنه 1343 تاکدیم 53
19)    The tranels of Marcopolo.edited
With inleaduction by manvelKambrig new yourk1930  تاکدیم 46
20)    ابن خردادیه تاکدیم 49 ءُ 55 اصطخری (پارسی) تاکدیم 141 – ابن هوقل تاکدیم 322 یاقوت جلد 1 تاکدیم 492 – حدود العالم 65
21)    مقدسی تاکدیم 481 یاقوت جلد 4 تاکدیم 281
22)    حدود العالم تاکدیم 124
23)    اصطخری (پارسی) 141 مقدسی 481 یاقوت جلد 1 492
24)    جهان نامه  محمد ابن نجیب بکوان تهرانءِ چاپ سنه 1963
25)    صحاح الفرس محمد ابن هندو شاه نخجوانی هرانءِ چاپ سنه 1962 تاکدیم 59 – 60
26)    گزین کرد ازان نامداران سوار
دلیران جنگی ده و دو هزار
هم از پهلو پارس کوچ و بلوچ
نه گیلان جنگی و دشت سروچ
27)    پس گستم اشکش تیز هش
که باران و دل بود با مغز خوش
سپاهی زگردان کوچ و بلوچ
سگالنده جنگ مانند قوچ
که کس درجان پشت ایشان ندید
برهنه یک انگشت ایشان ندید
28)    از ایشان فراوان و اندک نماند
زن و مرد و جنگی و کودک نماند
بشد ایمن از رنج ایشان جهان
بلوچی نماند آشکار و نهان
29)    چو آمد به نزیک آن برز کوه
بگردید گر اندرش با گروه
30)    سپاهی بیامد زهر کشوری
زگیلان و از دیمان لشکری
زکوه بوچ و زدشت مروچ
گرازان برفتند گردان کوچ
31)    تاریخ سیستان تهرانءِ چاپ سنه 1935 تاکدیم 86
32- 33 – 34- 35
36) کلا قطعوا فی عمل هر بوا الی آخر – فتالهم فی الشباب و معهم سیوف  کان البلوص اشر مهنم حتی ابادهم عضه الدوله وانکی فی هاولاءِ ایضا مقدسی – 390
37) و کان البلوص شراٌ منهم فتبهم عضه الدوله حتی افا افناهم وصمد – لهو لاءِ فقتل مهنم کثیراً وشردهم- یاقوت جلد4 – 382
38) اے یک بلے وشیں داستانے که بلوچ کئے انت ءُ چه کجا آتکگ اَنت؟ بلوچ لبزءِ چے معنی انت؟ بلوچ زبانءِ اصل چی انت؟ منیءُ چه منی دوستءِ شاگرد امان الله قریشیءَ اے حقیقتانی سرءَ کار کتگءُ کنگءَ انت ءُ داں روچ مروچی بازین حقیقتءُ چیریں گپ پدرءَ بوتگ انت.
انشاالله اے حقیقت زیت ماں پارسی انگریزی ءُ بلوچیءَ چاپءُ شنگ بنت.

[ چهارشنبه ٢٢ تیر ۱۳٩٠ ] [ ٦:۱۸ ‎ق.ظ ] [ عادل قنبرزهی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

امکانات وب
قرآن آنلاین

,,

اسما خداوند متعال